Vald under graviditeten

EIn amerikansk studie fann at kvinner hadde 60,6% auka risiko for å verta utsatt for vald når dei var gravide enn når dei ikkje var gravide. Grunnen til det er at barnefaren kjenner på auka stress i samband med graviditeten i påvente av det nye barnet. Dersom graviditeten er uplanlagt og uynskt aukar også risikoen for vald frå partner. I den amerikanske studien var det også meir vald i samband med tenåringsgraviditetar. Ein kan jo spekulera mykje kring skilnader på USA og Noreg, fattigdom, dårlege sosiale forhold, redusert tilgang på abort osv. Studien vert også kritisert for ikkje å ta opp at graviditetane kan vera resultat i utgangspunktet frå valdtekter og mishandlarforhold. I nokre av desse amerikanske studiene rapporterer dei også om opp til 37% som vert utsatt for vald. Det er i sofall eit mykje høgare tal enn den norske studien som vert referert i VG. Men dei norske tala samsvarer med ein australsk studie frå 1998 der tala varierte frå 2-28% alt ettersom korleis vald var definert. Ein annan studie frå 2008 fann at 1 av 14 er utsatt for vald.

Dei som er utsatt for vald har auka risk for depresjon etter fødsel. I tillegg har dei også større sjans for å rusa seg under graviditeten eller ikkje klara å slutte å røyke til dømes. Direkte slag mot magen kan også i verste fall føra til morkakeløsning. I tillegg til at det skal vera auka risiko for for tidleg fødsel. Dette kjem i tillegg til alle dei negative konsekvensane fysisk og psykisk vald har på alle.

Det finst alt for lite kunnskap om vold og graviditet og diverre endå fleire tiltak retta inn mot dette. Forslaget om at spørsmål kring vald skal verta del av svangerskapsomsorgen er difor absolutt på tide.

La teta asustada

Går stadig rundt og lurer når denne filmen som heiter "The milk of sorrow" på engelsk skal koma til Noreg. Den vann gullbjørnen i Berlin, og omhandlar resultatet av valdtekter i krig. Kan sorgen og traumet som mor opplevde då ho vart voldtatt under den 20 år lange borgarkrigen i Peru frå 1982 til 2002 overførast til barnet via brystmjølka? Valdtektene skjedde både frå regjeringshæren si side og frå guerriljaen Lysande sti. Valdtekt vert stadig brukt som krigsstrategi. Då Claudia Llosa mottok prisen så sa ho:"dette er for Peru, dette er for landet vårt". Dei har hatt store visningar i dei fattige bydelane som reiste seg utanfor Lima når folk kom flyktande frå krigsområda i fjella. Der bur mange av kvinnene som filmen handlar om. Lysande sti infiltrerte også her og såg ikkje blidt på aksjonar og tiltak frå kvinnene om å betra situasjonen når dei bygde felleskjøken osv.

No håper eg uansett at filmen snart kjem til Noreg. Susana Torres som er ei av kunstnarae i youtube klippet to innlegg sidan har hatt ansvaret for det sceniske i filmen.

Iran - utanfor presteveldet, boktips

Dei siste par åra har det kome fleire romanar med tida kring revolusjonen og Iran/Irak-krigen som bakteppe. Det har vore interessant å lesa ikkje minst av di eg har ein god kollega og veninne som sjølv rømte frå Iran i 1986 via Tyrkia som 18 åring. Ho og søstra måtte halda seg skjult i Tyrkia i omlag eit år medan dei venta på å få plass som flyktningar. Tyrkia var kjende for å "selga" iranarar tilbake til Iran. Gjennom hennar forteljing, og dei ulike andre som kjem fram i bøkene så har det for meg openbera seg eit nytt og flott land som ikkje handlar om prestevelde og fundamentalistiske muslimar. I mitt einfald så hadde eg gått rundt og trudd at dei fleste iranarar som kom til Noreg var shaen tilhengjarar.... Flaut nok oppdaga eg at dei fleste iranarar var motstandarar av shaen og derav revolusjonen. I staden har dei fleste vore politiske opposisjonelle og oftast radikale menneske.

Dei siste dagane med demonstrasjonar mot styret som vert svart på med drap på sivile menneske er ein repetisjon av historia. Dei fekk gravleggja Neda, men som det står i artikkelen var det mange som ikkje fekk gravleggja sine familiemedlemer under revolusjonen.

Ein artikkel som ser på Irans historie og det nylege opprøret meiner det minner meir om grunnlovsrevolusjonen "Mashruteh" 1906-09 enn revolusjonen eller eventuelt opprøret på 1963 mot Shaen som førte Khomeini i eksil.

Her er diverse boktips:

READING LOLITA IN TEHRAN, Azar Nafisi
Ein bestseljar i vesten, men kritisert av mange andre iranarar som meiner den er eit døme på orientalisme som forsterker myter og sterotypiar om muslimar. Boka er om ein lesesirkel av kvinner som tar for seg bøker som var forbudte i ein periode. Litteraturdelen er kanskje for mange den mest spennande. Eg skjønar kritikken av boka, men hadde likevel glede av den som ein av stemmane frå iranerar

Eit kritisk svar til boka er
JASMIN AND STARS - READING MORE THAN LOLITA IN TEHRAN, Fatemeh Keshavarz
Som Fatemeh sjølv seier: You might say Jasmine and Stars has been in the making for years -- at least for a decade. During these years, when many books and media reports about Iran were published, I would search for the Iran that I know, for my friends, for myself. But we wouldn't be there. Usually in these books and news reports, everything would revolve around religion or politics, and people would be villains or victims. A typical example was Reading Lolita in Tehran: A Memoir in Books by Azar Nafisi

HUSET VED MOSKEEN, Kader Abdolah
Medan dei andre bøkene er skrive og omhandler den sekulære middelklassen i byen så handlar dette om ein storfamilie som er satt til å passa på moskeen i ein mindre by. Fleire av dei er i høgste grad religiøse og ein får eit breidt spekter av menneske og livsval. Den er også omsett til norsk.

PRISONER OF TEHRAN, Marina Nemat
Ei sjokkerande historie som virkar truverdig om fangenskap, eit påtvunge forhold til ein fangevaktar, tortur og andre for dei fleste av oss utrulege historier. Men boka handlar også om barndomen hennar, om hennar russiske bestemor, kristne i iran, natur, littaratur, og menneska er ikkje skildra svart kvitt. Den gjev gode døme på at alt er ikkje som det ser ut og ei sak har mange sider.

WOMEN WITHOUT MEN, Sharnush Parsipur
Ei stjerne av ei bok med fleire kvinnelege hovudpersonar som får sine liv vevd saman. Dette er magisk realisme og noko heilt for seg sjølv. Heile boka på google her.

Ikkje lett å vera vakker....?

Etter at eg ved rein tilfeldigheit las Flopsys innlegg frå i mars om å vera ein stygg sur feminist så hugsa eg plutseleg på ein herleg video på Youtube av to peruvianske kunstnerar. Dei seier at kroppen er ein kamparena og at venleik er i auga til den som ser. Dei laga dette som performance, ein del av ei større utstilling der dei også tematiserer korleis utsjånaden til urbefolkninga ikkje fell inn under standardiserte venleiksideal. Dei har også måla seg sjølve inn i kjende måleri frå kunsthistoria. Sjekk det ut her

Peruvian Beauty (Patricia Bueno-2004) [Micromuseo]

Stoler ikkje helseministeren på helsesystemet vårt?

Heldigvis har Bjarne Håkon Hanssen etter noko betenkningstid og sannsynleg råd frå sjefen sagt at det var uklokt å ringja leiinga ved Ullevål for å forsikra seg om at venen fekk god behandling. Men han vil gjerne som pårørande ha rett til å gjera det dersom det dreier seg om eigen familie.

Sorry, Hanssen, men det tykkjer eg faktisk ikkje er haldbart. Som pårørande har ein sjølvsagt rett til å vera med sine kjære til behandling og sjukehus, men det å ringja sjukehusleiinga kan då ikkje alle pårørande gjera. Kva godt skulle det koma ut av det? Stoler forresten ikkje helseministeren på helsesystemet vårt?

Både som lege, pasient og pårørande så har eg mange gongar vore glad over at det i det norske helsesystemet generelt sett ikkje er skilnad på smått og stort. Eg ville heller aldri bedt om særbehandling, men min forse vil sjølvsagt vera at eg i større grad veit kvar eg skal søka behandling. Av og til har eg tilvist folk eg kjenner til behandling, men dei kjem då inn i den same vurderingskøen som tilvisingar frå andre legar. Ein kan ikkje nytta sine kontakter og meir eller mindre offisielle makt til å snika i helsekøen eller krevja betre behandling enn andre. Det er det Hanssen i dette tilfellet har gjort.

Ein kan jo lure på om Hanssen har ein grunnleggjande misstillit til sjukehusa rundt i kring dersom han ser seg nøydd til å ringa for å pusha på behandlinga, og då har han jo ein betydeleg større jobb å gjera. Han sit sjølv og styrer budsjettpostar og set rammer for kva sjukehus skal kunne tilby. Hjå oss på Haukeland har direktøren satt som krav at behandlinga skal vera "god nok", kva no det skulle tyda. Tanken er vel at vi ikkje kan driva med luksus, men sjølvsagt forsvarleg og menneskeleg behandling.

Lubben, frodig og BMI-hysteri

Eg har lenge tykt at fokuset på BMI var noko møl. Ikkje er det nødvendigvis så veldig representativt for din reelle feittprosent heller. Kroppsbyggarar mellom anna kjem ganske raskt opp i kategorien feit -altså BMI over 30. Det var no eigentleg berre eit søkt døme, men ikkje mindre illustrativt. Sjølv har eg lenge tilhøyrt kategorien overvektig med ein trivsels-BMI på kring 27. Nokre gongar høgare, andre gongar lågare, men det er lenge sidan eg var under 25. Veldig glad i mykje som kan stappast i kjeften eigentleg og har ikkje heilt skjønt vitsen med å la babygullerøter framstillast som snop. Kven er det eigentleg ein lurer - slankehysterikarane?

Så les eg då gladeleg at det er ikkje dei tynne som kjem til å leva lengst, men derimot dei lubbne. Det har nemleg japanske forskarar funne ut. Hah, var det ikkje det eg trudde! Livsnyting er ikkje dumt det heller, men alt skal vel kanskje nytast med måte. Aktivitet har lenge vore vist å vera viktigare enn kor mange kilo du har. Det trøyster eg meg veeeeeeldig med når eg går mine 25 min fram og tilbake frå jobb - 1 times dagleg trening kallar eg det.

Kan ikkje seia anna at min "formfullendte" kropp gler seg over slik forsking....

Særbehandling av kjendisar - menneskehandel

No viser det seg at høgsterett i Malawi omstøyter den tidlegare avgjerda om at Madonna ikkje får adoptera Mercy. Den førre dommen baserte seg på at lova i Malawi seier at ein må ha budd 18 månader i landet for å få adoptera derifrå. Høgsterett hevdar at sidan ho donerer så mykje pengar til skuleprosjekt i Malawi så har ho tilknyting god nok... Kva skjedde eigentleg då ho adopterte David Banda? Det er uendeleg mykje korrupsjon rundt i kring, og det er stor skilnad på å vera kjendis med rikeleg med pengar frå USA enn ein heilt vanleg familie frå Noreg dersom ein vil adoptera. Det kan godt henda at både Mercy og David får det betre eller i alle fall vel så bra hjå Madonna som i Malawi, men båe har familie i Malawi som ikkje eigentleg ville dei skulle adopterast bort. Er då barna lovleg gitt opp for adopsjon? Det at dei bur på ein barneheim treng jo ikkje å tyda at dei ikkje har jamnleg kontakt med familiemedlemer. Astrid Lindgren har jo fortald koreis hennar fyrste barn budde hjå fosterforeldre i Danmark før ho fekk økonomi og organisering av livet sitt som gjorde at ho kunne henta han heim til seg. Kven seier at det ikkje er situasjonen til desse barna sine familiar.

Noreg samarbeider ikkje med land for adopsjon dersom dei ikkje har ratifisert Haag sin barnekonvensjon. Har Malawi gjort dette? Det kan godt henda at Madonna har edle motiv i å ville hjelpa barn i Malawi, men det kan ho gjera utan å adoptera barn derifrå. Ho har sannsynlegvis også reelle ynske om barn, men kan ho ikkje då velga land og barn som ein veit er lovleg gitt opp for adopsjon? Madonna sine adopsjonar set adopsjon i vanry. Til motsetnad så har Angelina Jolie konsekvent vald land som allereie har oppretta samarbeid om internasjonal adopsjon, og der adopsjon truleg er meir regulert og vonleg betre kontrollert. Barn er ikkje varer som ein kan plukka og velga og kjøpa for pengar.

Sagt av journalist Kate Spicer i Dailymail:
Women of my generation are so consumer-crazy, after decades of Manolo Blahniks and finding the perfect location for a weekend mini-break, a baby is the ultimate buzz purchase. I wonder if you can stick it on your Barclaycard?